حدود 2 ماه دسترسیم به اینترنت قطع بود. درست مثل اینکه آدم تو زندان باشه در این مدت موضوعات متنوعی برای نوشتن تو ذهنم بود :

باز هم عزت نفس:

 چند وقت پیش خانمی برایم یک کامنت خصوصی گذاشته بود و نگرانیش را از بابت اینکه چه کار کنیم تا بچه هایمان مذهی شوند نوشته بود. راستش من نمی خواستم به این سوال یک جواب کلیشه ای داده باشم . به این فکر می کردم که چطور بعضی از خانواده ها که خیلی نسبت به مذهبی بودن بچه هاشون حساسند و از همان روزی که می خواهند در گوش بچه هایشان اذان بگویند , سعی می کنند تمام رفتار و کردارشان به گونه ای باشد که بچه هایشان واقعا" مومن باشند, ولی وقتی آنها به سن بلوغ می رسند یکدفعه متوجه می شوند نه تنها کوچکترین اهمیتی به مسایل مذهبی نمی دهند بلکه به گونه ای رفتار می کنند که انگار کاملا" زیر همه چیز زده اند.

این سوال در ذهن من بود تا یک روز که چند ساعنی با یکی از دوستانم دیدار و گفتگو داشتیم. دوست من یک دختر کاملا" مذهبی و از یک خانواده کاملا" غیر مذهبی است. موضوع  صحبت ما عزت نفس بود که صحبت به اینجا کشید:

من می گفتم تا جایی که یاد دارم در تعالیم دینی دوران مدرسه چکیده چیزی در مورد خودمان به ما القا شد این بود که شما آدمها خیلی بدی هستید و تمام وجودتان غرق گناهه و هرچقدر هم از عمرتان بگذره بر گناهانتان افزوده می شود و هرچقدر هم عبادت کنید با زهم نمی توانید حق بندگیتون را ادا کنید. این چیزی بود که عزت نفس و اعتماد به نفس را در ما کشت و ما همیشه خودمان را بندگان ضعیف و ذلیل خدا می دونستیم و از درون احساس می کردیم که بی مقداریم . در حالی دوست من می گفت: من در دوران بچگی به دلیل جو غیر مذهبی خانواده ام تحت تاثیر آموزشهای دینی دوران مدرسه نبودم . در عوض چیزی که به من در مورد خودم القا می شد این بود که من یک انسان توانمند و دانا با قابلیتهای منحصر به فردم . من در تمام زمینه های علمی و فرهنگی و ادبی مطالعه کردم و درنهایت به مطالغه مذهب رو آوردم و چیزی که مذهب به من گفت این بود که تو وجود تو آنقدر مقدسه و آنقدر انسان شریف و ارزشمندی هستی که فقط شایستگی داری که بنده و عاشق خدا باشی  و آن وقت درک می کنی که خدا هم عاشق تو می شه.

وقتی صحبتمن به اینجا رسید گفتم پس یکی از عواملی که باعث می شود بچه هایی که از خانواده های سنتی مذهبی هستند یکدفعه از دینداری رویگردان شوند تفاوت این دو دیدگاه است.

خشم قلمبه

در پستهای قبلی اشاره کرده بودم که پرنیان نسبت به مسایلی که ناراحتش می کند شدیدآ اعتراض می کند و ما هم از این بابت خرسندیم که او منفعل و خجالتی نیست. اما متوجه شدیم که باید کمکش کنیم که ضمن اینکه اعتراضش را بیان می کند توانایی کنترل خشمش را نیز داشته باشد. برای این منظور از کتابی کمک گرفتم به اسم " خشم قلمبه " نوشته " میری دلانسه" که داستان پسر بچه ای است که یک روز بد رو گذرانده و وقتی به اتاقش می رسد احساس می کند یک چیز وحشتناک از اعماق وجودش بالا می آید آن چیز وحشتناک به شکل یک قلمبه قرمز رنگ نشان داده شده بود که همه چیز را بهم می ریخت و خراب می کرد و پسرک در نهایت توانست قلمبه را کوچک کند و آن را داخل یک چعبه بگذارد و با خوشحالی پیش پدرش برگردد. بعد از خواندن این کتاب هر وقت پرنیان نسبت به موضوعی معترض می شد و فریاد می زد من با خنده بهش می گقتم :" آی بگیر اون خشم قلمبه رو...." و او هم می خندید و من می گفتم  اینکه تو از این موضوع ناراحت شدی و اعتراض کردی درسته ولی باید حواست به خشم قلمبه هم باشه.

چهار سالگی

با شروع چهار سالگی پرنیان من هم طبق روال سالهای گذشته " کتاب کلیدهای رفتار با کودک چهار ساله"  را شروع کردم به خواندن یکی از مهمترین  نکاتی که در این کتاب به آن اشاره شده است کمک کردن به بچه ها برای شناختن احساس درونی شان و نحوه کنترل کردن آنها است مثلا" وقتی با بچه های دیگر درگیر می شوند باید به آنها بگوییم:" وقی بچه را می زنی , به من نشان می دهی که خشمگین هستی. عصبانی شدن قابل قبول است, ولی نمی توانی دیگران را کتک بزنی." وقتی احساسات کودک را می پذیریم او دیگر نیازی به پنهان کردن آن ندارد در غیر این صورت او همچنان که رشد می کند به دلیل وجود خشم خود دچار شرم وگناه می شود و برای تسلط پیدا کردن بر این احساس , دوران سختی را می گذراند . به علاوه برای او امنیتی را برقرار می کنیم که نزد ما بیاید و صحبت کند و به کمک ما برای کنترل احساسش امیدوار باشد, هچنین با وضع قوانین ( مثل کتک زدن ممنوعه یا نوبت را باید رعایت کنی ) به او کمک می کنیم تا احساسش را کنترل کند.

یک بخش دیگر از این کتاب راجع به پاسخگویی به سوالات متداول و سخت کودکان در این سن است.   سوالاتی مثل تولد و مرگ و خیلی جالب بود چند روز بعد ازاینکه  که پرنیان از من پرسید که من چطور به وجود آمدم و من پاسخ دادم , دیدم که در این کتاب هم دقیقا" جوابی که من بهش دادم را نوشته بود و همانطور که قبلا" اشاره کردم جوابها باید همیشه واقعی و در حد فهم بچه ها باشد و به نظر من در مورد مسایلی مثل مرگ خیلی نباید وارد بحثهای عرفانی و فلسفی شد چون درک این مسایل واقعا" برای بچه ها سنگین است . امیدوارم برای هیچ کودکی در این سن تجربه مرگ نزدیکان پیش نیاید, اما در این سن معمولا" به بچه ها می گویند که عزیزشان رفته پیش خدا . درسته که این حرف از دید عرفانی حقیقت دارد ولی کودک می بیند که پیش خدا رفتن معادل شده با گریه و زاری و بی تابی و دلتنگی . من خاطره  ناراحت کننده ای در این زمینه دارم:

سال گذشته یکی از آشنایان ما فوت کرد درحالی که دختر 3 ساله ای داشت حدود 5 ماه بعد وقتی قرار بود این دختر با مادرش به مکه برود بهش گفتند که می ریم خانه خدا و وقتی آنجا رسیدند, دیدند که او همه جا را می گردد و بعد بهانه گرفت که مگه نگفتید که بابام رفته پیش خدا پس چرا اینجا نیست ؟ من همیشه فکر می کنم که چه  در ذهن این بچه راجع به راستگویی اطرافیانش , انتظارو امیدی که برای دیدن پدرش داشته گذشته؟ و در نهایت چه ذهنیتی از خدا در وجود او شکل گرفته؟ در حالی که طبق نوشته این کتاب باید به بچه ها گفت مرگ یعنی اینکه موجود زنده دیگر نفس نکشه و تکان نخوره . گرچه همین موضوع هم می تواند ذهن آنها را نگران کند که نکند خودشان یا والدینشان یکدفعه بمیرند و برای رفع این نگرانی ها هم راه حل وجود دارد که من پیشنها می کنم به کتاب مراجعه کنید , ولی ذهن بچه ها را بیشتر از این درگیر نمیکند.

در نهایت از تمام دوستانی که از طریق فیس بوک تولد پرنیان را تبریک گفتند سپاسگزارم . امیدوارم پوزش من را به خاطر عدم دسترسی به اینترنت بپذیرید. 

خشم قلمبه, نویسنده و تصویرگر: میری دلانسه , مترجم : سید محمد مهدی شجاعی, اتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

کلیدهای رفتار با کودک چهار ساله, نوشته مری والاس, مترجم: مینا اخباری آزاد, موسسه انتشارات صابرین